Bu sayfa, Ankara Çukurambar'daki kliniğimizde hücresel tedaviler başlığı altında değerlendirilen eksozom uygulamalarını, bugünkü bilimsel ve yasal çerçevesiyle birlikte anlatmak için hazırlandı. Baştan açık olmak gerekir: eksozom, ruhsatlandırılmış bir tedavi yöntemi değildir; halen araştırma aşamasında olan bir alandır. Bu nedenle aşağıda yalnızca uygulamanın nasıl yapıldığı değil, kanıtın bugün nerede durduğu, hangi durumlarda uygulanmadığı ve hangi riskleri taşıdığı da yazılmıştır.
Eksozom nedir ve vücutta ne işe yarar?
Eksozomlar, hücrelerin dış ortama saldığı çok küçük keseciklerdir. Literatürde endozomal kökenli, yaklaşık 30–150 nanometre çapında (ortalama 100 nm) veziküller olarak tanımlanırlar [3]. Etraflarında hücre zarına benzer çift katmanlı bir lipid membran bulunur; içlerinde ise mikroRNA, mesajcı RNA, protein ve lipid gibi biyolojik moleküller taşınır [3]. Hemen her hücre tipi bu kesecikleri salgılar ve kan, tükürük gibi vücut sıvılarında bulunabilirler.
Bunları hücrenin gönderdiği kapalı bir zarfa benzetebilirsiniz. Bir hücre komşusuna ya da uzaktaki bir dokuya bilgi iletmek istediğinde, ileteceği molekülleri zarlı bir kesecik içine yerleştirip dışarı salar; alıcı hücre bu zarfı aldığında içindeki sinyaller onun davranışını etkileyebilir. Yani eksozom bir ilaç molekülü değil, biyolojik bir taşıma ve iletişim sistemidir. Bu ayrım önemlidir: bir yapının vücutta sinyal taşıdığının gösterilmiş olması, o yapının bir hastalığı tedavi ettiğinin gösterilmiş olması anlamına gelmez.
Terminolojide de bir incelik var. Uluslararası Hücre Dışı Vezikül Derneği'nin (ISEV) MISEV2023 uzlaşı belgesi, alanda genel terim olarak "hücre dışı vezikül" kullanılmasını önerir; "eksozom" terimini ise ancak keseciğin endozomal kökeni gösterildiğinde uygun bulur, aksi durumda bu terimin kullanımını önermez [1, 2]. Boyuta dayalı ayrımda 200 nanometrenin altındaki veziküller "küçük vezikül" olarak adlandırılır [2]. Günlük dilde "eksozom tedavisi" denen uygulamaların çoğu, aslında bundan daha geniş bir vezikül karışımını tarif eder. Eksozom uygulaması, kliniğimizde hücresel tedaviler başlığı altında değerlendirilen yaklaşımlardan biridir.
Eksozom uygulaması nasıl yapılır, bir seans nasıl geçer?
Uygulama, hekim değerlendirmesi ve aydınlatılmış onam süreci tamamlanmadan planlanmaz. Görüşmede hedefin ne olduğu, kişinin tıbbi öyküsü, uygulamanın bugünkü kanıt düzeyi ve olası riskleri konuşulur. Uygulama günü kişi klinikte kabul edilir, kısa bir kontrol muayenesinden geçer ve hazırlık yapılır.
Uygulama yolu hedefe göre seçilir. Damar yoluyla (intravenöz) yapılan uygulamalarda infüzyon süresi genellikle 30–60 dakika arasındadır; bu süre boyunca nabız, tansiyon ve genel durum takip edilir. Lokal ya da cilt altı uygulamalarda süre daha kısadır. İşlem bittikten sonra 15–30 dakikalık bir gözlem süresi uygulanır; bu sürede sorun görülmezse kişi aynı gün günlük yaşamına döner. IV terapi uygulamalarında izlenen genel hazırlık ve takip ilkeleri burada da geçerlidir.
Uygulamanın hangi yoldan ve hangi dozda yapılacağını her hasta için hekim belirler; herkese aynı biçimde uygulanan standart bir protokol yoktur. Ürün tarafında üç başlık kayıt altına alınır: steril klinik koşullarda hazırlık, soğuk zincirin korunması ve ürünün lot/seri numarasıyla izlenebilirliği. İzlenebilirlik yalnızca bir klinik alışkanlık değildir; İleri Tedavi Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği ürünün kaynağından son kullanıcıya kadar izlenmesini ve bu kayıtların uzun süre saklanmasını şart koşar [4].
Eksozom tedavisi Türkiye'de yasal mı, hangi ürünler kullanılabilir?
Bu sorunun dürüst cevabı iki parçalıdır: bu alanı düzenleyen bir mevzuat çerçevesi vardır, ancak eksozom içeren ürünler için verilmiş bir tedavi ruhsatı yoktur. İkisini birbirine karıştırmamak gerekir.
Türkiye'de ileri tedavi tıbbi ürünleri, İleri Tedavi Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği (Resmî Gazete 27.05.2023, sayı 32203) kapsamındadır. Yönetmelik, Kurum tarafından ruhsatlandırılmamış hiçbir ileri tedavi tıbbi ürününün piyasaya sunulamayacağını belirtir ve ruhsatlandırma yetkisini Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu'na (TİTCK) verir [4].
Üretim tarafında, kök hücre kaynaklı eksozom üreten tesislerin üretim yeri izin belgesine sahip olması gerekir. Bu belge; iyi üretim uygulamaları (GMP) standardında temiz oda altyapısının, kalite yönetim sisteminin ve kalite kontrol süreçlerinin denetlenmesi sonucunda düzenlenir [4]. Yönetmelik ayrıca ürünün izlenebilirliğini, hasta ile ürün arasındaki bağın kayıt altına alınmasını ve bu kayıtların son kullanma tarihinden sonra uzun yıllar saklanmasını zorunlu kılar [4].
Yönetmelikte sınırlı bir "hastane muafiyeti" çerçevesi de tanımlanmıştır: tek bir hastaya özel olarak, temelde rutin olmayan bir yöntemle ve bir hastane bünyesinde sağlık meslek mensuplarının sorumluluğunda hazırlanan ürünler bu yönetmeliğin kapsamı dışında tutulur [4]. Bu çerçeve, genel klinik uygulamalar için bir muafiyet anlamına gelmez.
Kliniğimizde kullanılan ürünler izin belgesine sahip üretim yerlerinden temin edilir ve lot/seri numarasıyla izlenebilirliği kayıt altına alınır. Bunun ötesinde şunu da yazmak gerekir: hangi merkeze başvurursanız başvurun, size uygulanacak ürünün kaynağını, izin durumunu ve lot bilgisini sorma hakkınız vardır.
Eksozom uygulamalarının bilimsel kanıt düzeyi bugün nedir?
Bir uygulamanın yapılıyor olması, etkisinin kanıtlanmış olduğu anlamına gelmez. Eksozom araştırmalarının büyük çoğunluğu halen hücre kültürü ve hayvan modeli düzeyindedir; yani preklinik aşamadadır. İnsanda yürütülen çalışmaların önemli bölümü ise etkinlikten çok güvenliği değerlendirmeye yönelik erken faz çalışmalardır.
Hücre kaynaklı hücre dışı veziküllerle yürütülen kayıtlı klinik araştırmaları inceleyen 2023 tarihli bir kapsam derlemesinde 73 araştırma tanımlanmış, bunların 49'u (%67) mezenkimal stromal hücre kaynaklı veziküllerle yürütülmüştür. Derlemenin sonucu açıktır: kayıtlı araştırmalar küçük ölçeklidir, tasarım bakımından birbirinden çok farklıdır ve tek başlarına güvenlik ile etkinliği ortaya koyacak istatistiksel güçten yoksundur [7]. Bu sayı kayıt tarihine bağlıdır ve zamanla değişmektedir.
Daha geniş bir tarama, 31 Aralık 2023 itibarıyla hücre dışı veziküllerle ilişkili 471 klinik araştırma kaydı saptamıştır; ancak bu araştırmaların yalnızca 15'i sonuç bildirmiş, çalışmaların yalnızca %12,1'i ürünün nasıl elde edildiğini kayıtta belirtmiş ve yalnızca %36,1'i en az bir karakterizasyon yöntemi tanımlamıştır [8]. Yani araştırma sayısının artıyor olması, tek başına kanıt düzeyinin yükseldiği anlamına gelmiyor.
Belirli endikasyonlarda randomize kontrollü çalışmalar da başlamıştır. Örneğin diyabetik ayak ülseri olan 110 hastanın alındığı, üç kollu (eksozom jeli ile standart bakım / yalnızca standart bakım / taşıyıcı-plasebo ile standart bakım) tasarlanmış bir randomize kontrollü çalışmada dört hafta boyunca haftalık topikal uygulama yapılmıştır [9]. Bunun kısıtları da birlikte okunmalıdır: tek bir randomize çalışmadır, tek bir endikasyonu kapsar, uygulama süresi kısadır, analiz aşamasında hasta kaybı olmuştur ve yazarların kendisi bulguların erken faz nitelikte olduğunu, geniş ölçekli çalışmalara ihtiyaç bulunduğunu belirtmektedir [9]. Bağımsız merkezlerde tekrarlanmadığı sürece tek bir çalışma bir yöntemi standart hâle getirmez.
Bugünkü bilimsel veri, eksozom uygulamalarını kanıtlanmış standart bir tedavi olarak değil, halen araştırma aşamasında olan ve ancak seçilmiş durumlarda, hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebilecek bir yaklaşım olarak tanımlamaktadır. Kanıt hiyerarşisine bakışımızı kanıta dayalı uzun yaşam müdahaleleri yazımızda da bulabilirsiniz.
Genel cerrahi ve yara iyileşmesinde eksozomun yeri nedir?
Yara iyileşmesi birbirini izleyen üç evrede ilerler: inflamasyon, proliferasyon ve remodelasyon. Bu evrelerin herhangi birinde takılan yaralar geç iyileşir; kronik yaralar, diyabetik ayak ülserleri ve geç iyileşen cerrahi yaralar bu tablonun en sık örnekleridir. Eksozom araştırmalarının klinik ilgi alanı da tam olarak buradadır.
Mezenkimal kök hücre kaynaklı eksozomların diyabetik ayak ülserindeki yerini derleyen 2025 tarihli bir gözden geçirme, bu çalışmaların preklinik araştırma ve klinik araştırma aşamalarında sürdüğünü belirtmekte; laboratuvardan kliniğe aktarımda karşılaşılan başlıca engelleri ayrıca vurgulamaktadır [10]. Yani ilgi alanının yoğun olması, klinik karşılığının oturmuş olduğu anlamına gelmiyor.
Burada bir dürüstlük notu gerekli. Prof. Dr. Vahit Onur Gül'ün eksozom veya hücre dışı vezikül konusunda yayını yoktur ve bu sayfa onu bu alanda bir araştırmacı olarak sunmaz. Doğru çerçeve şudur: yara iyileşmesi, kronik yara ve cerrahi sonrası inflamasyon konularında hakemli yayınları bulunan bir genel cerrahi uzmanı olarak, bu alandaki gelişmeler klinik açıdan izlenmekte ve değerlendirilmektedir.
Bu yayınlar arasında pilonidal sinüs hastalığında sinüzektomi ile eksizyonun karşılaştırıldığı 351 hastalık tek merkezli retrospektif kohort çalışması [11]; enterokutanöz fistüllerde hasta özellikleri, etiyolojik nedenler ve hastane içi mortalitenin incelendiği on yıllık retrospektif kohort çalışması [12]; ve akut apandisit tanısı ile perforasyon öngörüsünde inflamasyon biyobelirteci pentraksin-3'ün değerlendirildiği prospektif çalışma [13] yer alır. Bu çalışmaların hiçbiri eksozomla ilgili değildir; kronik yara bakımı süreçleri ve diyabetik ayak ülseri gibi alanlardaki klinik deneyimin nereden geldiğini gösterirler. Hekimin hakemli yayınlarının tamamına bilimsel yayınlar sayfasından ulaşabilirsiniz.
Eksozom tedavisi kimler için değerlendirilebilir, kimlere uygulanmaz?
Değerlendirilebilecek durumlar
- Cerrahi sonrası iyileşme sürecinde ek destek arayan ve tıbbi değerlendirmede uygun bulunan kişiler
- Standart bakıma rağmen geç iyileşen kronik yara tabloları — yalnızca hekim değerlendirmesi sonrasında
- Longevity programı kapsamında kapsamlı değerlendirmeden geçmiş ve uygulama uygun bulunan kişiler
- Kişiye özel planlama öncesinde genetik ve epigenetik değerlendirme dâhil geniş bir tetkik setini tamamlamayı kabul eden kişiler
Uygulanmayan ve dikkat gerektiren durumlar
- Aktif ya da tedavisi tamamlanmamış kanser
- Gebelik ve emzirme dönemi
- Aktif sistemik enfeksiyon
- Kontrol altında olmayan otoimmün hastalık
- İmmünsüpresif tedavi altında olmak
- Ürün bileşenlerine bilinen aşırı duyarlılık
- 18 yaş altı
Bu liste genel bir yaklaşımı özetler. Nihai karar; yüz yüze değerlendirme, muayene ve tetkik sonuçlarıyla birlikte verilir. Değerlendirme sonucunda uygulamanın uygun bulunmaması da olası ve meşru bir sonuçtur.
Eksozom, kök hücre ve PRP arasındaki fark nedir?
Bu üç başlık hastalar tarafından sık sık birbirine karıştırılır. Aralarındaki fark yalnızca isimde değil; ne uygulandığı, nasıl hazırlandığı ve hangi mevzuata tabi olduğu bakımından da farklıdırlar.
| Eksozom | Kök hücre uygulaması | PRP | |
|---|---|---|---|
| Ne uygulanır | Hücrelerin salgıladığı, yaklaşık 30–150 nm çapında vezikül karışımı; canlı hücre içermez | Canlı hücrelerin kendisi | Kişinin kendi kanından elde edilen, trombositten zengin plazma |
| Kaynak | Genellikle allojenik (başka bir vericiden elde edilen) hücre kültürü | Otolog (kişinin kendisi) veya allojenik hücre | Otolog — kişinin kendi kanı |
| Hazırlık yeri | Merkezî, izin belgeli GMP üretim tesisi | Hücre işleme laboratuvarı | Klinikte santrifüjle, yaklaşık 20–30 dakikada |
| Düzenleyici çerçeve | İleri tedavi tıbbi ürünü; TİTCK kapsamında — ruhsatlı ürün bulunmuyor [4] | İleri tedavi tıbbi ürünü; TİTCK kapsamında [4] | Otolog kan ürünü; farklı bir mevzuata tabi |
| Kanıt durumu | Ağırlıklı olarak preklinik ve erken faz klinik araştırma [6, 7, 8] | Endikasyona göre değişir; her endikasyon ayrı değerlendirilmelidir | Endikasyona göre değişir; her endikasyon ayrı değerlendirilmelidir |
Bu üç yaklaşım birbirinin yerine geçmez; burada aralarında herhangi bir sıralama yapılmamakta ve biri diğerinin yerine önerilmemektedir. Hangisinin gündeme geleceğini hedef, klinik tablo ve hekim değerlendirmesi belirler. Bazı durumlarda ise üçünden hiçbiri uygun bulunmaz; bu da geçerli bir sonuçtur.
Kaç seans uygulanır ve etkisi ne zaman değerlendirilir?
Seans sayısı hedefe ve klinik tabloya göre belirlenir. Yaygın olarak izlenen planlamalarda 1–3 seans, birbirinden 2–4 hafta arayla yapılır. Değerlendirme kontrolü ise uygulamadan yaklaşık 4–8 hafta sonra planlanır.
Her uygulama ayaktan yapılır; hastanede yatış gerektirmez ve kişi aynı gün günlük yaşamına döner. Kontrol görüşmesinde uygulamanın hedefine ilişkin nesnel bulgular, kişinin kendi gözlemleri ve varsa laboratuvar sonuçları birlikte değerlendirilir; plan gerekirse revize edilir ya da sonlandırılır.
Bu aralıkların literatürde standardize edilmemiş olduğunu da belirtmek gerekir. Eksozom uygulamaları için üzerinde uzlaşılmış bir doz, seans sayısı ya da izlem takvimi yoktur; hücre dışı vezikül klinik araştırmalarının ürün tanımı ve yöntem bakımından birbirinden ne kadar farklı olduğu literatürde açıkça gösterilmiştir [7, 8]. Bu nedenle plan her kişi için ayrı kurulur.
Eksozom tedavisinin riskleri ve olası yan etkileri nelerdir?
Her tıbbi uygulamanın bir riski vardır; "doğal olduğu için zararsızdır" yaklaşımı tıbben doğru değildir. Riskleri üç katmanda ele almak, tabloyu daha anlaşılır kılıyor.
1. Beklenen, hafif ve geçici reaksiyonlar
- Uygulama bölgesinde kızarıklık, hassasiyet veya geçici şişlik
- Geçici halsizlik ve yorgunluk hissi
- Hafif ateş hissi
- Damar yolu açılan bölgede geçici rahatsızlık
2. Kontrollü koşullarda dahi teorik olarak var olan riskler
Aşırı duyarlılık reaksiyonu, damar yolu ile ilişkili lokal reaksiyonlar ve ürüne bağlı istenmeyen immün yanıt bu başlıkta yer alır. Alandaki düzenleme ihtiyacını değerlendiren 2024 tarihli bir yazı, eksozom uygulamalarının insanda kullanımıyla ilişkili riskler arasında kontaminasyonu, istenmeyen immün yanıtı ve toksisiteyi açıkça saymaktadır [6].
3. Onaysız ve izlenebilirliği olmayan ürünlerle bildirilen ciddi olaylar
ABD'de 2019 yılının sonunda, onaysız eksozom ürünü uygulanan az sayıda hastada sepsis dâhil ciddi enfeksiyonlar bildirilmiş; bu bildirimler üzerine FDA 6 Aralık 2019 tarihli kamu güvenlik bildirimini yayımlamıştır [5]. Bu bilgi burada korkutmak için değil, ürünün kaynağının ve izlenebilirliğinin neden bu kadar önemli olduğunu somutlaştırmak için yer alıyor.
Uygulamadan önce ürünün kaynağını, izin durumunu ve lot bilgisini sormak hastanın hakkıdır. Uygulamadan sonra ateş, titreme, uygulama bölgesinde artan kızarıklık ve şişlik, nefes darlığı ya da yaygın döküntü gibi belirtiler ortaya çıkarsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Uygulama öncesi hangi değerlendirme ve tetkikler yapılır?
Sürecin ilk adımı uygulama değil, değerlendirmedir. Bu aşamada amaç, uygulamanın kişi için uygun olup olmadığını ve beklentilerin gerçekçi olup olmadığını anlamaktır.
- Ayrıntılı tıbbi öykü: geçirilmiş ameliyatlar, kronik hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve alerji öyküsü
- Fizik muayene
- Hedeflerin netleştirilmesi ve gerçekleşebilir beklenti görüşmesi
- Temel laboratuvar değerlendirmesi: tam kan sayımı, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, CRP gibi inflamasyon belirteçleri
- Kanser taraması açısından güncel kontrol durumunun sorgulanması
- Gerekli görülürse ek tetkikler ve kapsamlı check-up değerlendirmesi
- Aydınlatılmış onam süreci ve soruların yanıtlanması
Değerlendirme sonucunda uygulamanın uygun bulunmaması da olası bir sonuçtur; bu, sürecin başarısızlığı değil, doğru işlemesidir. Uygun bulunması hâlinde uygulama ayrı bir randevuya planlanır ve takip kontrolü 4–8 hafta sonrasına konur. Bu kontrol, planın sürdürülüp sürdürülmeyeceğine karar verildiği görüşmedir.
Ankara'da eksozom tedavisi için klinik süreci nasıl işliyor?
Ankara'da eksozom tedavisi için ilk adım, randevuyla yapılan bir değerlendirme görüşmesidir. Kliniğimiz Kızılırmak Mahallesi 1450. Sokak'ta, Ankara Ticaret Merkezi'nde, Çukurambar / Çankaya'da bulunmaktadır.
İlk görüşmede tıbbi öykü alınır, hedefler konuşulur, uygulamanın bugünkü kanıt düzeyi ve olası riskleri anlatılır ve gerekli tetkikler planlanır. Uygulama aynı gün yapılmaz: tetkik sonuçları görüldükten ve uygunluk kararı verildikten sonra ayrı bir randevuya planlanır. Bu ayrım bilinçlidir; hem kişiye karar için zaman tanır hem de değerlendirme basamağının atlanmasını önler.
Şehir dışından gelen kişiler için ön görüşme telefonla ya da çevrim içi olarak yapılabilir; ancak muayene ve tetkiklerin tamamlanması gerekir, ön görüşme bunların yerine geçmez. Ödeme seçenekleri ve anlaşmalı kurumlar hakkında bilgi için kliniğimizle iletişime geçebilirsiniz. Değerlendirme görüşmesi için randevu oluşturabilirsiniz.
Kaynaklar, tıbbi feragat ve içerik sorumluluğu
Kılavuz, mevzuat ve hakemli kaynaklar
- Welsh JA, Goberdhan DCI, O'Driscoll L, et al. Minimal information for studies of extracellular vesicles (MISEV2023): From basic to advanced approaches. J Extracell Vesicles. 2024;13(2):e12404. doi:10.1002/jev2.12404 · PMID: 38326288
- Upadhya D, Shetty AK. MISEV2023 provides an updated and key reference for researchers studying the basic biology and applications of extracellular vesicles. Stem Cells Transl Med. 2024;13(9):848–850. doi:10.1093/stcltm/szae052 · PMID: 39028333
- Nail HM, Chiu CC, Leung CH, Ahmed MMM, Wang HMD. Exosomal miRNA-mediated intercellular communications and immunomodulatory effects in tumor microenvironments. J Biomed Sci. 2023;30:69. doi:10.1186/s12929-023-00964-w · PMID: 37605155
- İleri Tedavi Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği. Resmî Gazete, 27.05.2023, sayı 32203. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/05/20230527-7.htm
- U.S. Food and Drug Administration. Public Safety Notification on Exosome Products. 6 Aralık 2019. https://www.fda.gov/vaccines-blood-biologics/safety-availability-biologics/public-safety-notification-exosome-products
- Fujita M, Hatta T, Ikka T, Onishi T. The urgent need for clear and concise regulations on exosome-based interventions. Stem Cell Reports. 2024;19(11):1517–1519. doi:10.1016/j.stemcr.2024.09.008 · PMID: 39454583
- Duong A, Parmar G, Kirkham AM, Burger D, Allan DS. Registered clinical trials investigating treatment with cell-derived extracellular vesicles: a scoping review. Cytotherapy. 2023;25(9):939–945. doi:10.1016/j.jcyt.2023.04.007 · PMID: 37191614
- Mizenko RR, Feaver M, Bozkurt BT, et al. A critical systematic review of extracellular vesicle clinical trials. J Extracell Vesicles. 2024;13(10):e12510. doi:10.1002/jev2.12510 · PMID: 39330928
- Kishta MS, Hafez AM, Hydara T, et al. The transforming role of Wharton's jelly mesenchymal stem cell-derived exosomes for diabetic foot ulcer healing: a randomized controlled clinical trial. Stem Cell Res Ther. 2025;16:559. doi:10.1186/s13287-025-04690-y · PMID: 41084065
- Wang J, Liang YJ, Pan X. Advances in the Role of Stem Cell-Derived Exosomes in Diabetic Foot Wound Healing. Diabetes Metab Syndr Obes. 2025;18:2767–2781. doi:10.2147/DMSO.S521095 · PMID: 40821749
- Gül VO, Destek S. Sinusectomy and primary closure versus excision and primary closure in pilonidal sinus disease: a retrospective cohort study. Int J Colorectal Dis. 2020;35(6):1117–1124. doi:10.1007/s00384-020-03575-1 · PMID: 32248289
- Gül VO, Destek S, Şahin M. Analyse of patient characteristics and aetiological causes of enterocutaneous fistulas and their impacts on in-hospital mortality: a ten-year retrospective cohort study. Eur J Trauma Emerg Surg. 2025;51(1):58. doi:10.1007/s00068-024-02733-2 · PMID: 39856477
- Gül VO, Destek S. Using pentraxin-3 for diagnosing acute appendicitis and predicting perforation: A prospective comparative methodological study. Ulus Travma Acil Cerrahi Derg. 2020;26(1):21–29. doi:10.14744/tjtes.2019.27916 · PMID: 31942733
- Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 12.11.2025, sayı 33075.