Meme Cerrahisi

Meme cerrahisi, memenin iyi huylu ve kötü huylu hastalıklarının cerrahi yöntemlerle değerlendirilmesi ve tedavisidir. Bu başlık altında birbirinden çok farklı işlemler toplanır: birkaç dakika süren bir kist boşaltma (aspirasyon) işlemiyle, meme dokusunun tamamının çıkarıldığı bir mastektomi ameliyatı aynı alanın içindedir. Bu sayfa, memesinde bir bulgu saptanmış ya da kendisine bir meme ameliyatı önerilmiş kişilerin hangi işlemin neden gündeme geldiğini, nasıl uygulandığını ve iyileşmenin nasıl ilerlediğini anlaması için hazırlanmıştır.

Prof. Dr. Vahit Onur Gül genel cerrahi uzmanıdır; meme cerrahisi genel cerrahinin kapsamındaki bir alandır. Değerlendirme ve planlama görüşmeleri Ankara Çankaya'daki Çukurambar kliniğinde yapılır. Meme kanseri söz konusu olduğunda cerrahi, tedavinin tek bileşeni değildir; radyoloji, patoloji, medikal onkoloji ve radyasyon onkolojisi birimlerinin birlikte çalıştığı bir sürecin parçasıdır. Kanserin tanısı, evrelemesi, ilaç tedavileri ve takip programı ayrı bir sayfada ayrıntılı ele alınmıştır: meme kanseri sayfası.

Meme cerrahisi hangi hastalıkları kapsar?

Meme polikliniğine başvuruların büyük çoğunluğu kanser değildir. Değerlendirmenin ilk amacı, iyi huylu bir durumla kötü huylu bir durumu güvenilir biçimde ayırmaktır. Cerrahi ilgi alanına giren başlıca durumlar şunlardır:

• Meme kanseri: meme dokusunun çıkarılması ve koltuk altı lenf bezlerinin değerlendirilmesi (bkz. meme kanseri sayfası)
• Sıvı dolu kistler: çoğu takip edilir, bir bölümü boşaltılır (bkz. meme kistleri sayfası)
• Fibroadenom ve diğer iyi huylu katı kitleler: çoğu takip edilir, seçilmiş olgularda çıkarılır (bkz. fibroadenom sayfası)
• Meme başı akıntısı yapan kanal içi papillom ve kanal genişlemeleri
• Meme iltihabı (mastit) ve apse: emziren ve emzirmeyen kadınlarda görülebilir; drenaj gerekebilir
• Fillodes tümör gibi nadir fibroepitelyal tümörler
• Erkeklerde meme dokusu büyümesi (jinekomasti) ve erkek meme kanseri
• Ailesel yüksek risk taşıyan bireylerde risk azaltıcı cerrahi seçeneklerinin danışmanlık kapsamında değerlendirilmesi

Memede bir bulgu saptandığında yol haritası nedir?

Meme değerlendirmesinde uluslararası uygulama, "üçlü değerlendirme" olarak adlandırılan üç ayaklı yaklaşımdır. Bir ayak eksik bırakıldığında tanı hatası olasılığı artar; üçü uyumlu olduğunda ise karar güvenilir hâle gelir.

• Klinik değerlendirme: öykü ve muayene — kitlenin boyutu, kıvamı, hareketliliği, cilt ve meme başı bulguları, koltuk altının muayenesi
• Görüntüleme: 40 yaş altında genellikle önce meme ultrasonografisi, 40 yaş üzerinde mamografi ve gerektiğinde ultrasonografi; seçilmiş durumlarda meme MR'ı
• Doku veya hücre örneklemesi: kalın iğne (tru-cut) biyopsisi ya da uygun olgularda ince iğne aspirasyonu

Bu üçlünün sonuçları birbiriyle uyumsuzsa — örneğin görüntüleme iyi huylu diyor ama muayene bulgusu şüpheliyse — süreç "iyi huylu" kabul edilerek kapatılmaz; ileri örnekleme veya cerrahi çıkarma gündeme gelir. Ameliyat kararı, bu üç bilginin ve hastanın kendi tercihinin birlikte değerlendirilmesiyle verilir.

İyi huylu meme lezyonlarında cerrahi ne zaman gerekir?

İyi huylu bir lezyonun saptanması, otomatik olarak ameliyat anlamına gelmez. Aksine, günümüz uygulamasında iyi huylu lezyonların büyük bölümü çıkarılmadan izlenir. Cerrahi çıkarma tipik olarak şu durumlarda gündeme gelir:

• İğne biyopsisi ile görüntüleme bulgusunun uyumsuz olması (diskordans)
• Biyopside atipi veya cerrahi çıkarma gerektiren sınır lezyon saptanması
• Takipte belirgin ve sürekli büyüme gösteren kitle
• Ağrı, bası, cilt gerginliği gibi yaşam kalitesini bozan şikâyetler
• Fillodes tümör kuşkusu — bu lezyonlar temiz cerrahi sınırla çıkarılmalıdır
• Tekrarlayan meme apsesi veya iyileşmeyen fistül
• Tanı belirsizliğinin hastada sürekli kaygı yaratması; bilgilendirilmiş hasta tercihi geçerli bir gerekçedir

İyi huylu lezyonların çoğunda çıkarma işlemi lokal anestezi veya kısa süreli genel anestezi altında, yatış gerektirmeden yapılabilir. Görüntülemede görülen ama elle hissedilmeyen lezyonlarda, ameliyattan önce radyoloji bölümünce yerleştirilen bir tel ya da işaretleyici (marker) ile lezyonun yeri belirlenir; çıkarılan doku parçasının grafisi çekilerek hedef lezyonun gerçekten çıktığı ameliyat sırasında doğrulanır.

Meme koruyucu cerrahi nasıl uygulanır?

Meme koruyucu cerrahi (lumpektomi, parsiyel mastektomi), tümörün çevresindeki bir miktar sağlıklı dokuyla birlikte çıkarılıp meme dokusunun geri kalanının korunmasıdır. Teknik olarak kritik nokta cerrahi sınırdır: çıkarılan parçanın kenarında tümör hücresi kalmaması gerekir. Çıkarılan doku, patolojinin yönünü ayırt edebilmesi için işaretlenerek gönderilir. Patoloji raporunda sınırda tümör bildirilirse ikinci bir ameliyatla sınır temizlenir.

Meme koruyucu cerrahinin yerinde tek başına yapılmadığı, ardından ışın tedavisiyle (radyoterapi) tamamlandığı unutulmamalıdır. Bu ikilinin uzun dönem sonuçları geniş randomize çalışmalarda incelenmiştir: NSABP B-06 çalışmasının 20 yıllık izleminde lumpektomi artı radyoterapi ile mastektomi arasında ölüm açısından anlamlı fark gösterilememiş (tehlike oranı 0,97; %95 GA 0,83-1,14), Milano çalışmasının 20 yıllık izleminde de tüm nedenlere bağlı ölüm oranları benzer bulunmuştur (%41,7'ye karşı %41,2). Buna karşılık aynı memede yerel nüks meme koruyucu cerrahide daha sıktır (Milano serisinde %8,8'e karşı %2,3). Ameliyat sonrası radyoterapinin bu nüksü belirgin azalttığı, 10.801 kadını kapsayan hasta düzeyinde meta-analizde gösterilmiştir. İnvaziv kanserde "mürekkepte tümör olmaması" yeterli sınır kabul edilir; daha geniş sınır aramanın nüksü ek olarak azalttığı gösterilememiştir.

Mastektomi: hangi tipleri vardır?

Mastektomi, meme dokusunun tamamının çıkarılmasıdır. Tümörün meme hacmine oranı, birden fazla odak bulunması, radyoterapinin uygulanamayacağı durumlar, genetik yatkınlık ve hastanın tercihi bu kararı belirleyen başlıca etkenlerdir.

Meme başı koruyucu mastektominin onkolojik güvenliği uzun süre tartışılmıştır. 60 çalışmayı ve 7.752 hastayı kapsayan 2026 tarihli güncel sistematik derleme ve meta-analizde, karşılaştırmalı kollarda genel sağkalım ve yerel nüks açısından cilt koruyucu ya da modifiye radikal mastektomiye kıyasla anlamlı bir dezavantaj bulunmamış; 10 yıllık izlemi olan alt grupta meme başı-areola bölgesinde nüks oranı %1,1 bildirilmiştir. Bu sonuçlar uygun seçilmiş hastalar için geçerlidir; tümörün meme başına uzaklığı ve cilt tutulumu değerlendirilmeden bu yöntem uygulanamaz.

Onkoplastik yaklaşım nedir, sınırı nerededir?

Onkoplastik cerrahi, tümörü onkolojik kurallara uygun biçimde çıkarırken kalan meme dokusunu yeniden şekillendirerek çökme ve asimetri riskini azaltmayı amaçlayan tekniklerin ortak adıdır. 80 çalışmayı değerlendiren 2025 tarihli bir sistematik derleme ve meta-analizde, doku kaydırma ve doku aktarma temelli onkoplastik tekniklerin nüks (yaklaşık %2) ve yeniden eksizyon (yaklaşık %5) oranları benzer bulunmuş, hasta memnuniyeti yüksek bildirilmiştir. Bu sonuçlar seçilmiş serilerden gelmektedir ve her hastaya doğrudan uyarlanamaz.

Burada bir kapsam ayrımı önemlidir: memenin implantla ya da vücudun başka bölgesinden alınan serbest doku aktarımıyla yeniden yapılandırılması plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi alanının konusudur. Böyle bir rekonstrüksiyon planlanacaksa, karar ve uygulama ilgili uzmanlık dalıyla birlikte yürütülür. Bu sayfa estetik amaçlı meme cerrahisini kapsamaz.

Koltuk altı (aksilla) cerrahisi ne zaman ve nasıl yapılır?

Meme kanserinde koltuk altı lenf bezlerinin durumu, tedavi planının belirlenmesinde önemli bir bilgidir. Geçmişte tüm koltuk altı lenf bezleri çıkarılırdı; bu işlem kolda şişme (lenfödem), his kaybı ve hareket kısıtlılığı riskini artırır. Bugün standart yaklaşım sentinel (bekçi) lenf bezi biyopsisidir: tümör bölgesine radyoaktif işaretleyici ve/veya mavi boya verilerek lenf sıvısının ilk ulaştığı bir ya da birkaç lenf bezi bulunur ve yalnızca bunlar çıkarılıp incelenir.

Bu yaklaşımın dayanağı geniş randomize çalışmalardır. NSABP B-32 çalışmasında, sentinel lenf bezi negatif olan hastalarda tüm koltuk altı diseksiyonu yapılması sağkalımı iyileştirmemiştir. ACOSOG Z0011 çalışmasının 10 yıllık sonuçlarında, meme koruyucu cerrahi ve tüm meme radyoterapisi alan, bir veya iki sentinel lenf bezinde tutulum bulunan hastalarda koltuk altı diseksiyonu eklenmesinin genel sağkalıma katkısı gösterilememiştir. AMAROS çalışmasında, sentinel lenf bezi pozitif hastalarda koltuk altına radyoterapi verilmesi cerrahi diseksiyona benzer bölgesel kontrol sağlarken lenfödem oranı daha düşük bulunmuştur. SOUND çalışmasında ise 2 cm'ye kadar tümörü ve koltuk altı ultrasonografisi normal olan hastalarda koltuk altı cerrahisinin tümüyle atlanması, 5 yıllık uzak hastalıksız sağkalım açısından sentinel biyopsiye göre geride kalmamıştır (%98,0'e karşı %97,7).

Ameliyat günü ve iyileşme süreci nasıl ilerler?

Meme ameliyatlarının çoğu genel anestezi altında yapılır ve işlemin türüne göre bir ile üç saat arasında sürer. İyi huylu lezyon çıkarılmasında genellikle aynı gün taburculuk mümkündür; mastektomi ve koltuk altı diseksiyonu yapılan hastalarda kısa süreli yatış gerekebilir. Koltuk altı diseksiyonu veya mastektomi sonrası, biriken sıvının boşalması için dren yerleştirilebilir; dren, günlük gelen sıvı miktarı azalınca poliklinikte çekilir.

• Ağrı: genellikle hafif-orta düzeydedir ve basit ağrı kesicilerle denetlenebilir; ilk günlerde omuz hareketiyle artabilir
• Kol hareketleri: erken dönemde önerilen egzersizlere hekimin verdiği takvimle başlanır; hareketsizlik omuz sertliğini artırır
• Seroma: yara altında sıvı toplanması sık görülür; gerektiğinde poliklinikte iğneyle boşaltılır
• His değişikliği: kesi çevresinde ve kolun iç yüzünde uyuşukluk olabilir; genellikle aylar içinde azalır, bir bölümü kalıcı olabilir
• Aksiller web (kordon) sendromu: koltuk altından kola uzanan gergin şeritler hissedilebilir; germe egzersizleriyle çoğunlukla geriler
• Lenfödem: koltuk altı diseksiyonu ve/veya bölgesel radyoterapi sonrası kolda şişme riski artar; sentinel biyopsiyle bu risk daha düşüktür
• İz: kesi izinin görünümü zamanla soluklaşır; olgunlaşması bir yılı bulabilir

İyileşme hızı kişiden kişiye değişir. Masa başı çalışan hastaların çoğu bir ile üç hafta içinde işine dönebilir; ağır kaldırma gerektiren işlerde ve kol üzerinden güç aktarılan sporlarda süre uzayabilir. Ameliyat sonrası ne zaman ne yapılabileceği, ameliyatın tipine ve o hastadaki iyileşmeye göre belirlenir; bu sayfada verilen süreler ortalama değerlerdir ve kişisel bir öngörü niteliği taşımaz.

Ankara'da meme cerrahisi görüşmesi için nasıl randevu alınır?

Değerlendirme ve planlama görüşmeleri Ankara'da, ATM Plaza, Kızılırmak Mah. 1450. Sok. A Blok No:3/38 Kat:7, Çukurambar/Çankaya adresindeki muayenehanede yapılır. Ameliyatlar hastane koşullarında gerçekleştirilir. Görüşme için randevu formu ya da iletişim sayfasındaki bilgiler kullanılabilir.

• Mamografi, meme ultrasonografisi ve varsa meme MR görüntüleri (CD veya dijital kopya) ile radyoloji raporları
• Biyopsi yapıldıysa patoloji raporu
• Daha önce meme ameliyatı geçirildiyse ameliyat notu ve epikriz
• Düzenli kullanılan ilaçların listesi (kan sulandırıcılar ve hormon içerenler dâhil)
• Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü ve varsa genetik test sonuçları
• Eşlik eden hastalıklara ait güncel tetkik sonuçları

Ödeme seçenekleri ve anlaşmalı kurumlar hakkında bilgi için kliniğimizle iletişime geçebilirsiniz.

Kaynaklar, tıbbi feragat ve içerik sorumluluğu

1. Fisher B, Anderson S, Bryant J, ve ark. Twenty-year follow-up of a randomized trial comparing total mastectomy, lumpectomy, and lumpectomy plus irradiation for the treatment of invasive breast cancer. N Engl J Med. 2002;347(16):1233-1241. doi:10.1056/NEJMoa022152 (PMID: 12393820)
2. Veronesi U, Cascinelli N, Mariani L, ve ark. Twenty-year follow-up of a randomized study comparing breast-conserving surgery with radical mastectomy for early breast cancer. N Engl J Med. 2002;347(16):1227-1232. doi:10.1056/NEJMoa020989 (PMID: 12393819)
3. Early Breast Cancer Trialists' Collaborative Group (Darby S, McGale P, Correa C, ve ark.). Effect of radiotherapy after breast-conserving surgery on 10-year recurrence and 15-year breast cancer death: meta-analysis of individual patient data for 10,801 women in 17 randomised trials. Lancet. 2011;378(9804):1707-1716. doi:10.1016/S0140-6736(11)61629-2 (PMID: 22019144)
4. Moran MS, Schnitt SJ, Giuliano AE, ve ark. Society of Surgical Oncology-American Society for Radiation Oncology consensus guideline on margins for breast-conserving surgery with whole-breast irradiation in stages I and II invasive breast cancer. J Clin Oncol. 2014;32(14):1507-1515. doi:10.1200/JCO.2013.53.3935 (PMID: 24516019)
5. Krag DN, Anderson SJ, Julian TB, ve ark. Sentinel-lymph-node resection compared with conventional axillary-lymph-node dissection in clinically node-negative patients with breast cancer: overall survival findings from the NSABP B-32 randomised phase 3 trial. Lancet Oncol. 2010;11(10):927-933. doi:10.1016/S1470-2045(10)70207-2 (PMID: 20863759)
6. Giuliano AE, Ballman KV, McCall L, ve ark. Effect of axillary dissection vs no axillary dissection on 10-year overall survival among women with invasive breast cancer and sentinel node metastasis: the ACOSOG Z0011 (Alliance) randomized clinical trial. JAMA. 2017;318(10):918-926. doi:10.1001/jama.2017.11470 (PMID: 28898379)
7. Donker M, van Tienhoven G, Straver ME, ve ark. Radiotherapy or surgery of the axilla after a positive sentinel node in breast cancer (EORTC 10981-22023 AMAROS): a randomised, multicentre, open-label, phase 3 non-inferiority trial. Lancet Oncol. 2014;15(12):1303-1310. doi:10.1016/S1470-2045(14)70460-7 (PMID: 25439688)
8. Gentilini OD, Botteri E, Sangalli C, ve ark. Sentinel lymph node biopsy vs no axillary surgery in patients with small breast cancer and negative results on ultrasonography of axillary lymph nodes: the SOUND randomized clinical trial. JAMA Oncol. 2023;9(11):1557-1564. doi:10.1001/jamaoncol.2023.3759 (PMID: 37733364)
9. Park KU, Somerfield MR, Anne N, ve ark. Sentinel lymph node biopsy in early-stage breast cancer: ASCO guideline update. J Clin Oncol. 2025;43(14):1720-1741. doi:10.1200/JCO-25-00099 (PMID: 40209128)
10. Nyirády LE, Czébely-Lénárt A, Hoferica J, ve ark. Evaluating oncoplastic breast-conserving surgery: oncological safety, risks, and satisfaction — a systematic review and meta-analysis. Sci Rep. 2025;16(1):444. doi:10.1038/s41598-025-30062-w (PMID: 41326593)
11. Rohrich RN, Soltani H, Snee I, ve ark. A decade later: an updated systematic review and meta-analysis of overall survival, disease-free survival, local recurrence, and nipple-areolar recurrence following nipple-sparing mastectomy. Ann Surg Oncol. 2026 (çevrimiçi ön yayın). doi:10.1245/s10434-026-19808-6 (PMID: 42252358)