Yara Bakımı
Bası Yaraları
Bası yarası (dekübit ülseri); uzun süre aynı pozisyonda kalan, hareket kısıtlılığı olan hastalarda cilt ve cilt altı dokunun basınç–sürtünme ile zedelenmesi sonucu oluşan yaralardır. En sık sakrum, topuk ve trokanter bölgelerinde görülür.
Genel Bakış
Bası yarası (dekübit ülseri); uzun süre aynı pozisyonda kalan, hareket kısıtlılığı olan hastalarda cilt ve cilt altı dokunun basınç–sürtünme ile zedelenmesi sonucu oluşan yaralardır. En sık sakrum, topuk ve trokanter bölgelerinde görülür.
Tedavi; uygun pozisyonlama, basıncı dağıtan yatak/yastık, beslenme desteği, debridman ve evreye uygun pansumanları kapsar. İleri evre yaralar cerrahi flep onarımı gerektirebilir.
Kimler İçin Uygundur?
- Yatağa bağımlı, uzun süre hareketsiz hastalar
- Yoğun bakım sonrası bası yarası gelişen bireyler
- Yaşlı, yatağa bağımlı omurilik hasarı veya inme hastaları
- Beslenme bozukluğu zemininde yara iyileşmesi yavaş olan vakalar
Tedavi Süreci
- 1
Yara Evreleme
Yara evresi (1–4) ve enfeksiyon durumu belirlenir.
- 2
Basınç Dağılımı & Pozisyon
2 saatte bir pozisyon değişikliği, uygun yatak ve yastık planlanır.
- 3
Debridman & Pansuman
Ölü doku temizlenir; evreye uygun ileri pansumanlar uygulanır.
- 4
Cerrahi Onarım & Önleme
Evre 3–4 yaralarda flep cerrahisi gerekebilir; beslenme ve hareket programlaması ile nüks önlenir.
İyileşme ve Sonrası
İyileşme yara evresine ve hastanın beslenme durumuna göre belirgin değişir.
Hastanede Kalış
Değişken
İyileşme Süresi
4–12 hafta
Kontrol
Haftalık
Sıkça Sorulan Sorular
Bası yarası evdeyken nasıl önlenir?
2 saatte bir pozisyon değişikliği, basıncı dağıtan yatak, cilt nemlendirmesi ve yeterli protein–kalori alımı temel önlemlerdir.
Antibiyotik başlanmalı mı?
Sadece klinik enfeksiyon varlığında ve uygun kültür sonrası başlanır. Kolonizasyon (kültürde üreme) tek başına antibiyotik gerektirmez.
Negatif basınçlı tedavi her hastaya uygulanır mı?
Uygun granülasyonu olan, kanama riski yönetilebilir yaralarda etkilidir. Açık fistül, malign yara veya yetersiz dolaşımda dikkat gerekir.
Beslenme neden önemli?
Yetersiz protein, çinko ve C vitamini doku onarımını yavaşlatır. Beslenme planı bası yarası tedavisinin ayrılmaz parçasıdır.